📅 Rapor Tarihi: 11 Nisan 2025
📍 Yayımlayan Kurum: Türk Eğitim Derneği – TEDMEM
🔗 Rapor Linki
🧭 Raporun Niteliği ve GRTC’nin Yaklaşımı
Türk Eğitim Derneği’nin düşünce kuruluşu TEDMEM tarafından hazırlanan bu rapor, Türkiye eğitim sistemine dair 2024 yılı gelişmelerini izliyor, değerlendiriyor ve somut çözüm önerileri sunuyor. Yalnızca bir durum tespiti değil, aynı zamanda eğitim sisteminin sistemik dönüşümü için bilimsel temelli bir yön haritası niteliğinde.
GRTC olarak bu raporu, Türkiye’nin kalkınma hedefleriyle uyumlu, veri temelli, bütüncül bir eğitim dönüşüm vizyonunun inşasında kritik bir kaynak olarak değerlendiriyoruz.
🧩 Raporun Yapısı: Beş Ana Tematik Alan
TEDMEM raporu, beş ana bölümde kurgulanıyor:
- Yönetişim ve Finansman
- Temel Eğitim ve Ortaöğretim
- Ölçme, Değerlendirme ve Kademeler Arası Geçiş
- Öğretmenlik ve Mesleki Süreç
- Yükseköğretim
🔍 Temel Bulgular ve Dikkat Çeken Noktalar
🏛 1. Eğitimde Yönetişim ve Finansman
- Eğitim sisteminde nitelikten çok nicelik odaklılık öne çıkıyor.
- Beceri temelli müfredat güncellemesi gibi olumlu adımlar atılsa da, bunların sahada uygulanabilirliği hâlâ sorunlu.
- Eğitime ayrılan kamu bütçesi GSYH’nin yalnızca %3,94’ü. Bu oran, uluslararası eşik değerlerin alt sınırında.
- OECD ülkeleri arasında hane halkının eğitime en fazla katkı sağladığı ülke Türkiye. Temel eğitimde %18,8 oranında mali yük ailelere düşüyor.
📚 2. Temel Eğitim ve Ortaöğretim
- 5 yaş grubunda yaklaşık 173 bin çocuk eğitim dışı.
- 613 bin zorunlu eğitim çağındaki çocuk okul dışında. Bu sayı önceki yıla göre %38 arttı.
- 4,7 milyon öğrenci kalabalık sınıflarda (30+ kişi) öğrenim görüyor.
- İkili eğitim hâlâ %40 oranında devam ediyor; tam gün eğitime geçiş yavaş.
📊 3. Ölçme ve Değerlendirme
- Süreç odaklı değerlendirme yaklaşımı güçleniyor, ilkokullarda yazılı sınav kaldırıldı.
- LGS hâlâ sistemin merkezi odak noktası; her 10 öğrenciden 8’i sınava giriyor.
- YKS’de başvuran her 3 adaydan 2’si yerleşemiyor. Yığılmalar devam ediyor.
👩🏫 4. Öğretmenlik Politikaları
- 2024’te yapılan öğretmen atamaları (19.968) son 20 yılın en düşüğü.
- Ücretli öğretmen oranı %7,14; yaklaşık 70 bin kişi.
- TYMM öğretim programı sahaya yeterince aktarılamadı. Öğretmenler, içeriklerin karmaşıklığını karşılayacak yeterli eğitim alamıyor.
🎓 5. Yükseköğretim
- YKS’ye başvuran adayların %68’i yerleşemedi.
- Meslek liseliler büyük ölçüde açıköğretim ve ön lisansa yönlendiriliyor.
- Ortaöğretim ile yükseköğretim arasında yapısal uyumsuzluk dikkat çekiyor.
🌍 GRTC Yorumu: Politika İçin Dersler
Bu rapor, GRTC’nin yıllardır vurguladığı temel üç ihtiyacı net biçimde doğruluyor:
- Veriye Dayalı Politika: Eğitimde kararlar hâlâ büyük oranda kısa vadeli ve sezgisel. Ulusal düzeyde kapsamlı bir izleme-değerlendirme altyapısı şart.
- Eğitimde Eşitlik: Hem bölgesel hem sosyoekonomik eşitsizlikler derinleşiyor. Kamusal kaynakların güçlendirilmesi ve dengeli dağıtımı öncelik olmalı.
- İnsan Kaynağı Yönetimi: Öğretmen istihdamı, mesleki gelişim, atama ve eğitim süreçleri arasında kopukluk var. Sistemin merkezine öğretmeni yerleştirmeyen hiçbir reform sürdürülebilir değil.
💬 Öne Çıkan Alıntı
“Türkiye’nin sahip olduğu büyüme potansiyelini değerlendirebilmesi için eğitim sisteminin çağa uygun şekilde yeniden yapılandırılması zorunluluktur.”
— TEDMEM, 2024 Raporu
📎 Kaynak
- TEDMEM (2025). 2024 Eğitim Değerlendirme Raporu. Ankara: Türk Eğitim Derneği.
Raporu Görüntüle
